Gebruik van grenscontroles bij terrorismebestrijding

• Conclusies
• Aanbevelingen
• Reactie bewindspersonen

De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar het gebruik van controles aan de Nederlandse grenzen voor het bestrijden van terrorisme. Na 11 september 2001 heeft de minister van Justitie, verantwoordelijk voor terrorismebestrijding, beleid op dit terrein ontwikkeld. Hij heeft daarbij het uitgangspunt geformuleerd dat grenscontroles gezien kunnen worden als één van de instrumenten om terroristische aanslagen te voorkomen. De Algemene Rekenkamer is nagegaan in hoeverre de controles op goederen en personen die Nederland binnenkomen, worden ingezet om terrorisme te bestrijden.

Conclusies

Grenscontroles kunnen niet goed gebruikt worden voor terrorismebestrijding. Dat komt onder meer doordat personencontroles en goederencontroles gescheiden werelden zijn. Zo zijn er verschillende plaatsen in Nederland waar wel goederen de EU mogen worden binnengebracht, maar waar niet tevens controleposten voor personen (doorlaatposten) gevestigd zijn. Het is onduidelijk hoe de controle van bemanningen en van eventuele passagiers daar is geregeld. Daar komt bij dat diverse groepen reizigers en goederen niet gecontroleerd worden, omdat dit volgens Europese regels, en de Nederlandse uitwerking daarvan, niet verplicht is. Verder hebben de organisaties die de grenscontroles uitvoeren niet altijd zicht op personen en goederen die mogelijk een risico vormen, omdat informatie over binnenkomende schepen of vliegtuigen onvoldoende of niet op tijd beschikbaar is. Daarnaast wordt niet alle beschikbare informatie (zoals opsporingsinformatie) betrokken bij de grenscontroles en staat de hoeveelheid uit te voeren controles onder druk door onvoldoende capaciteit (vooral bij de Koninklijke Marechaussee).

Aanbevelingen

De Algemene Rekenkamer beveelt de betrokken bewindspersonen aan duidelijk te maken welk handhavingsniveau zij passend vinden voor de Nederlandse grenzen en hoe zij willen omgaan met zwakke plekken in het systeem van grenscontroles.

Reactie bewindspersonen

De betrokken ministers en staatssecretarissen herkennen veel van wat in het rapport gesteld wordt. Zij benadrukken echter dat een volledig beschermde samenleving niet kan worden gerealiseerd en dat het verbeteren van grenscontroles geen garantie vormt voor het voorkomen van terroristische activiteiten. De Algemene Rekenkamer constateert in haar nawoord dat de bewindspersonen niet veel concrete toezeggingen voor verbetering doen. Wel zal de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie in EU-verband de mogelijkheid aankaarten dat ook EU-onderdanen in de opsporingsregisters gesignaleerd kunnen worden.