Aanpak harde kern jeugdwerklozen

• Conclusies
• Aanbevelingen
• Reacties

De Algemene Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de aanpak van jeugdwerkloosheid. Het onderzoek richtte zich op werkloze jongeren zonder startkwalificatie, die zich hebben ingeschreven bij het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) en die een grote(re) afstand hebben tot de arbeidsmarkt. De onderzochte jongeren hebben vaak complexe problemen, bijvoorbeeld schulden, problemen thuis en psychische problemen. Zij dreigen langdurig langs de kant te komen staan. Voor de jongeren zelf betekent dit maatschappelijke uitsluiting. Het kan bovendien hoge maatschappelijke kosten met zich meebrengen, bijvoorbeeld als jongeren jaren lang afhankelijk zijn van een uitkering, als ze overlast veroorzaken of crimineel gedrag gaan vertonen. Het is daarom van groot belang dat deze jongeren zo snel mogelijk terug gaan naar school of werk vinden.

Conclusies

Jongeren met meervoudige problematiek krijgen nog te weinig de begeleiding die zij nodig hebben om aan het werk of terug naar school te kunnen gaan. Dat heeft ten eerste te maken met de manier waarop de afzonderlijke partijen (CWI, gemeenten en RMC) de begeleiding aanpakken. Het heeft ten tweede te maken met de wijze waarop deze instanties onderling en met andere partijen uit het onderwijs, de zorg en de hulpverlening samenwerken. Juist vanwege de complexe problematiek van deze jongeren is het belangrijk dat de begeleiders zicht krijgen op en werken aan alle belemmeringen in het teruggaan naar school of werk. Dat kan als de begeleiding aan de volgende voorwaarden voldoet:

• De belemmeringen van de jongeren worden snel en volledig in beeld gebracht (diagnose).
• De jongeren krijgen een begeleider die outreachend (dat wil zeggen met een actieve benadering) en oplossingsgericht (dat wil zeggen structurele aandacht besteden aan specifieke oplossingen voor een jongere) werkt.
• De begeleider zet instrumenten in die passen bij de problematiek van de jongere.
• Begeleiders van verschillende instanties werken structureel samen en delen informatie over de jongere.
• Er is één begeleider die de regie voert.

Aanbevelingen

Wij bevelen de minister van SZW aan te bevorderen dat CWI en gemeenten de diagnose bij de intake verbeteren en de jongeren met complexe problemen intensiever begeleiden.

We bevelen de minister voor J&G en de minister van SZW aan om, in overleg met de uitvoerende partijen, te onderzoeken of er voor jongeren met specifieke problemen (bijvoorbeeld psychische problemen of een gebrek aan motivatie) voldoende effectieve instrumenten bestaan en of deze instrumenten voldoende bekend zijn bij de begeleiders.

We bevelen de minister voor J&G aan om, in overleg met de ministers van SZW, OCW en VWS, na te gaan op welke wijze de verkokering tussen instanties uit verschillende ketens (werk en inkomen, onderwijs, en zorg) kan worden verminderd. De ministers zouden ook moeten bevorderen dat er in de uitvoering vaker wordt afgesproken welke begeleider de regie op zich neemt.

Reacties

De bewindspersonen, UWV, CWI en VNG noemen in hun reacties maatregelen om de begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige problematiek te verbeteren. Zij noemen onder meer de invoering van de locaties voor werk en inkomen, de Verwijsindex Risicojongeren en het participatiebudget. Deze maatregelen bevatten een aantal goede initiatieven. Toch missen we nog een aantal voorstellen voor verbeteringen. We vragen vooral aandacht voor het verbeteren van de diagnose, het zorgen voor voldoende geschikte instrumenten en het verbeteren van de samenwerking tussen ketens (vooral werk en inkomen, en zorg). Deze aspecten zijn naar onze mening essentieel voor een goede begeleiding van de jongeren uit ons onderzoek.