Vastgoed van het Rijk: volume en waarde

Volume en waarde

De Staatsbalans 2010 vermeldt een totaalbedrag van € 80 miljard voor het rijksvastgoed. Volgens ons biedt het vermogensoverzicht dat met dit bedrag en de toelichting daarbij wordt geschetst echter geen betrouwbaar beeld.

Wij concluderen dat de rijksoverheid beperkt zicht heeft op het vastgoedvolume in rijksbeheer. Ook op de waarde van dat vastgoed heeft de rijksoverheid beperkt zicht. De door het Ministerie van Financiën uitgegeven voorschriften voorzien onvoldoende in de totstandkoming van een betrouwbare registratie en een rijksbreed overzicht van het rijksvastgoed.

Afstootprikkels

Wij concluderen dat de ministeries geen scherp zicht hebben op de hoeveelheid vastgoed die afgestoten zou kunnen worden, omdat zij niet systematisch periodiek nagaan of er rijksvastgoed leegstaat en/of buiten gebruik is. De prikkels om overtollig vastgoed af te stoten zijn per saldo zwak. Dit kan tot gevolg hebben dat het Rijk meer vastgoed aanhoudt dan strikt noodzakelijk is voor de beleidsuitvoering. Het Rijk laat daarmee wellicht kansen liggen om geld te besparen.

Wij bevelen de minister van Financiën aan zorg te dragen voor eenduidige richtlijnen voor de administratie en waardering  van het vastgoed dat in de Staatsbalans wordt opgenomen. Deze richtlijnen zullen bijdragen aan de totstandkoming van een betrouwbaar beeld van het rijksvastgoed. Voorts bevelen wij aan dat de minister richtlijnen vaststelt voor de controle van het vastgoed.

Wij bevelen de minister van Financiën aan de aldus te verkrijgen inzichten op te nemen in de departementale jaarverslagen. De minister kan de gegevens vervolgens – na controle door de departementale auditdiensten – gebruiken voor het Financieel Jaarverslag van het Rijk en de Staatsbalans.

Om tijdige overtolligstelling van het rijksvastgoed  te bevorderen bevelen wij alle ministers aan om standaard bij reorganisaties een vastgoedinventarisatie te laten opstellen en te beoordelen welke gevolgen de reorganisatie heeft voor de eigen vastgoedportefeuille.

Mocht er geen concrete aanleiding zijn voor een vastgoedinventarisatie dan bevelen we in het algemeen aan dat ministers minimaal eens per vier jaar op object- en perceelsniveau (laten) beoordelen of het vastgoed nog wel noodzakelijk is voor hun beleidsdoelstellingen. Wij bevelen aan om deze periodieke beoordeling ook voor Bureau Beheer Landbouwgronden te laten gelden voor zover het vastgoed van dit bureau tot het rijksvastgoed wordt gerekend.

In de nieuwe handleiding Europees Stelsel van nationale en regionale rekeningen in de Gemeenschap (ESR) zal het Ministerie van Financiën aandacht besteden aan heldere criteria. De minister van Financiën gaat nader onderzoek verrichten naar verschillen en zal de informatievoorziening verbeteren.

Ministeries gaan jaarlijks een strategie opstellen voor hun vastgoedportefeuille. Zij zullen deze strategie voor de begrotingsvoorbereiding voorleggen aan het Ministerie van Financiën. De vastgoedstrategie veronderstelt een periodieke  doorlichting van het vastgoedbezit op object- of perceelsniveau. De afspraken hierover gelden ook voor het Bureau Beheer Landbouwgronden. De minister wil zich nog niet vastleggen op een termijn van vier jaar.